Papa, die lijkt steeds meer op jou

“Papa” van Stef Bos heeft altijd hoog in de Top2000 gestaan. Dit jaar stijgt ie zelfs nog verder. Een lied over hoe het beeld van je vader in de loop van de tijd verschuift en een zeker ongemak langzaam plaats maakt voor een omarming. Zo herkenbaar.

Daarnaast is er nog een ander leerproces dat zich ontvouwt in de tijd. Namelijk dat we, met de ogen waarmee we naar onze kinderen kijken, meer en meer onszelf waarnemen.

Als ik naar mijn eigen kinderen kijk, zie ik wie ik ben, wat ik uitdraag en hoe ik dat doe. Bijvoorbeeld als ik me erger aan bepaald gedrag van mijn kind en me realiseer dat ik dat zelf twintig jaar lang heb voorgedaan. Natuurlijk draag je niet alleen negatieve dingen over, er zijn ook goede eigenschappen. Daarvoor nemen we ook graag de credits. “Ja, dat heeft ie van mij” zeggen we dan. Voor de scherpere randjes in het spiegelbeeld zijn we iets minder gretig.

Het is bijzonder hoe dat werkt in coaching. Meestal ziet iemand zijn scherpe kantjes wel in enige mate; er was immers een aanleiding voor de coaching. Maar de motivatie is soms nog niet sterk genoeg om écht het ijs op te stappen. Om te gaan oefenen met het nieuwe, onbekende gedrag, buiten de comfortzone, het ‘bibbergebied’ in. We willen het wel, maar durven het niet aan.

Als dan het eigen kind in het verhaal betrokken wordt, verandert er iets. “Dit is niet wat ik wil overdragen - ik wil een beter voorbeeld zijn dan dit!” Via de liefde voor het kind ontstaat onverwachte motivatie en energie om het gedragspatroon te doorbreken. Om bij te leren wat eerder niet geleerd kon worden, of niet geleerd mócht worden, door gebrek aan voorbeeld, gelegenheid of schaamte.

Een moeder vertelde me geëmotioneerd dat ze het destructieve patroon in haar familie bij haarzelf wilde laten stoppen en niet over wilde dragen op haar dochter.

Een vader realiseerde zich dat in zijn werk dezelfde spanning stond op ‘los durven laten wat je zo kostbaar is’ als in zijn ouderschap. Zijn ‘kindjes in het werk’ kregen dezelfde behandeling als zijn eigen kind. Pas toen hij zijn overbeschermende gedrag voor wat hem zo dierbaar was, herkende als vader, kon hij (beginnen met) het leren loslaten als leidinggevende. En ook als vader.

We worden niet alleen wijzer door mild te kijken naar onze ouders, maar ook naar onszelf, via onze kinderen. Soms later dan we zouden willen. Achteraf zie je alles duidelijker. Maar onze kinderen hebben één voordeel: ze beschikken over een enorme veerkracht. En hebben nog alle tijd om bij te leren en bij te sturen. Zodra ze daar aan toe zijn.

Illustratie: Fishing with Grandpa - Erik Johansson